Czym jest ZUS IWA i dlaczego jest ważny?

ZUS IWA to formularz, który płatnicy składek składają do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych raz w roku, do 31 stycznia. Informacja ta pozwala ZUS na ustalenie stopy procentowej składki wypadkowej na rok składkowy trwający od 1 kwietnia 2025 r. do 31 marca 2026 r.

Dzięki temu dokumentowi ustalane są indywidualne stawki procentowe, co ma wpływ na wysokość składek płaconych przez przedsiębiorców. Płatnicy składek muszą zwrócić szczególną uwagę na poprawność i terminowość złożenia tego formularza, aby uniknąć problemów w rozliczeniach.

Kto musi złożyć ZUS IWA?

Obowiązek złożenia formularza ZUS IWA dotyczy przedsiębiorców spełniających następujące warunki:

1. Nieprzerwane zgłoszenie w ZUS: Płatnik musiał być zgłoszony jako płatnik składek na ubezpieczenie wypadkowe od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 roku oraz co najmniej 1 dzień w styczniu 2025 roku.
2. Liczba ubezpieczonych: W 2024 roku płatnik zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 osób.
3. Wpis w rejestrze REGON: Płatnik musi figurować w rejestrze REGON na dzień 31 grudnia 2024 roku

Uwaga: Jeśli choć w jednym miesiącu 2024 roku płatnik nie zgłaszał żadnej osoby do ubezpieczenia wypadkowego, nie ma obowiązku składania ZUS IWA.

Jak ustalić liczbę ubezpieczonych?

Liczba ubezpieczonych to średnia liczba osób zgłaszanych do ubezpieczenia wypadkowego w 2024 roku. Przy jej ustalaniu należy:

• Uwzględnić miesiące, w których zgłaszano co najmniej jedną osobę do ubezpieczenia wypadkowego.
• Wliczyć każdą osobę tylko raz, nawet jeśli była zgłoszona z kilku tytułów ubezpieczeń.

Nie uwzględnia się osób:

• wykonujących pracę nakładczą,
• przebywających cały miesiąc na urlopie bezpłatnym, wychowawczym lub pobierających zasiłek macierzyński,
• wykazywanych w raportach po ustaniu ich tytułu do ubezpieczeń.

Jak złożyć formularz ZUS IWA?

Forma przekazania formularza zależy od liczby osób, za które płatnik rozlicza składki:

• Powyżej 5 osób: Formularz należy przekazać w formie elektronicznej za pomocą:
  • aplikacji e-Płatnik (dostępnej na www.pue.zus.pl),
  • programu Płatnik lub innego zgodnego oprogramowania.
• Do 5 osób: Możliwe jest składanie dokumentów w formie papierowej.

ZUS informuje płatnika o wysokości stopy procentowej składki wypadkowej za pomocą PUE ZUS do 20 kwietnia danego roku.

Co zrobić, jeśli nie musisz składać ZUS IWA?

Jeśli nie jesteś zobowiązany do złożenia ZUS IWA, musisz samodzielnie ustalić wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. To kluczowe dla prawidłowego rozliczenia składek w nowym roku składkowym.

Podsumowanie

Termin 31 stycznia 2025 roku to ważna data dla przedsiębiorców, którzy muszą złożyć ZUS IWA za 2024 rok. Pamiętaj, aby sprawdzić, czy spełniasz warunki do jego złożenia, poprawnie ustalić liczbę ubezpieczonych i dostosować formę przekazania formularza do liczby osób zgłaszanych do ubezpieczenia. Prawidłowe i terminowe złożenie ZUS IWA pozwala uniknąć problemów oraz zapewnia właściwe rozliczenie składek na kolejny rok.

Zaufaj profesjonalistom z Chandon Waller & Partners – wspieramy przedsiębiorców w efektywnym zarządzaniu finansami i optymalizacją składek, abyś mógł skupić się na rozwoju swojego biznesu. Skontaktuj się z nami tutaj!

Artykuł Składki ZUS: Nie przegap terminu złożenia ZUS IWA do 31 stycznia! pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Umowy cywilnoprawne – co się zmieni?

Projekt zakłada, że wszystkie umowy cywilnoprawne będą objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Dotyczy to zarówno umów-zleceń, jak i umów o dzieło, z wyjątkiem tych zawieranych przez uczniów i studentów do 26. roku życia. W praktyce oznacza to, że wynagrodzenia z takich umów będą podlegać składkom na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe (dobrowolne dla umów o dzieło) oraz wypadkowe, podobnie jak ma to miejsce w przypadku umów o pracę.

Obecnie umowy o dzieło są oskładkowane tylko w szczególnych przypadkach, takich jak praca wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. Nowe przepisy rozszerzają ten obowiązek na wszystkie umowy tego typu, co dla wielu osób może oznaczać obniżenie wynagrodzenia netto. Zmiany te mogą dotknąć nawet 2,5 miliona osób pracujących na umowach cywilnoprawnych, co według danych GUS, obejmuje niemal 2,35 miliona pracowników zatrudnionych na umowy-zlecenia i pokrewne.

Zmiany w umowach cywilnoprawnych – dlaczego teraz?

Przygotowywane zmiany to nie tylko inicjatywa krajowa, ale również odpowiedź na wymogi Unii Europejskiej, zapisane w Krajowym Planie Odbudowy. Reforma, której celem jest ograniczenie segmentacji rynku pracy, ma na celu zwiększenie ochrony socjalnej wszystkich osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych. To krok, który ma wyrównać szanse na rynku pracy, ale jednocześnie niesie ze sobą istotne konsekwencje finansowe dla wielu Polaków.

Projekt ustawy był już omawiany na Komitecie Ekonomicznym Rady Ministrów, co oznacza, że prace nad nim są na zaawansowanym etapie. Jednak wciąż nie ma pewności, czy zyskał on pełne poparcie rządu, co może oznaczać dalsze dyskusje i potencjalne zmiany przed jego ostatecznym przyjęciem.

Co to oznacza dla pracowników?

Jeśli zmiany wejdą w życie zgodnie z planem, od 1 stycznia 2025 roku wynagrodzenia osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych mogą spaść nawet o 30%. To duży cios, zwłaszcza dla tych, którzy korzystają z elastycznych form zatrudnienia, aby maksymalizować swoje dochody. Z drugiej strony, wyższe składki oznaczają lepsze zabezpieczenie emerytalne i socjalne w przyszłości, co jest argumentem przemawiającym za wprowadzeniem tych zmian.

Oskładkowane umowy cywilnoprawne – kontrowersje i reakcje

Reforma od początku budziła kontrowersje. Część ekspertów i polityków obawia się, że oskładkowanie umów o dzieło może prowadzić do wzrostu kosztów zatrudnienia i w konsekwencji zmniejszenia liczby takich umów. To z kolei mogłoby negatywnie wpłynąć na elastyczność rynku pracy i możliwości dorobienia przez osoby, które z różnych powodów nie mogą podjąć pracy na pełen etat.

Z drugiej strony, zwolennicy reformy podkreślają, że jest to krok w stronę większej sprawiedliwości na rynku pracy. Wyrównanie zasad oskładkowania ma zapobiegać nadużyciom i tworzeniu tzw. “umów śmieciowych”, które często były stosowane w celu uniknięcia opłacania składek.

Umowa o dzieło, umowa-zlecenie  – co dalej?

Choć projekt ustawy jest już na zaawansowanym etapie, wciąż nie jest jasne, kiedy dokładnie trafi pod obrady Sejmu i jakie będą jego ostateczne zapisy. Jedno jest pewne — jeśli ustawa wejdzie w życie, przyniesie ze sobą istotne zmiany dla milionów Polaków.

Dla wielu pracowników, szczególnie tych młodszych, może to być impuls do ponownego przemyślenia swojej sytuacji zawodowej i poszukiwania bardziej stabilnych form zatrudnienia. W dłuższej perspektywie, nowa ustawa może jednak prowadzić do zwiększenia zabezpieczeń socjalnych i lepszej ochrony na rynku pracy, co dla wielu będzie miało kluczowe znaczenie w ich przyszłym życiu zawodowym.

Tyle o składkach pracowniczych. O planowanych zmianach składkach dla przedsiębiorców pisaliśmy tutaj:

Składka zdrowotna dla przedsiębiorców od 2025

Artykuł Rewolucja na rynku pracy – wszystkie umowy cywilnoprawne mają być oskładkowane pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Wakacje od ZUS-u – procedura

Wniosek o wakacje od ZUS-u będzie można złożyć za pomocą platformy PUE ZUS. Wnioski składa się z miesięcznym wyprzedzeniem. Przykładowo, chcąc skorzystać z wakacji składkowych, np. w styczniu 2025, należy o nie wnioskować w grudniu 2024. Jakie dane należy przygotować przed wypełnieniem formularza?

• Dane wnioskującego (w tym NIP, PESEL).
• Oświadczenie o spełnianiu warunków korzystania z wakacji od ZUS-u (w tym o nieprzekraczaniu progu przychodowego 2 000 000 euro rocznie).
• Zaświadczenia o ewentualnym korzystaniu z pomocy de minimis i innych form pomocy publicznej.
• Określenie miesiąca, w którym wnioskujący chciałby skorzystać z wakacji składkowych.

Wakacje od ZUS  – kto nie skorzysta?

Ulgę przewidziano dla mikroprzedsiębiorców, z wyłączeniem:

• osób, które dopiero założyły firmę i są beneficjentami ulgi na start;
• osób, które prowadzą swoją działalność i jednocześnie są zatrudnione na etacie za minimalną krajową;
• przedsiębiorców, którzy zatrudniają powyżej 9 pracowników;
• osób, które rezygnują z umowy o pracę na rzecz B2B.

Wakacje od ZUS – komu się należy, ale mu się nie opłaca?

Wakacje od ZUS są dobrowolną propozycją, z której mogą korzystać mikroprzedsiębiorcy widoczni w rejestrze CEIDG (w tym osoby samozatrudnione) oraz strony w umowie spółki cywilnej. Nie ma tutaj znaczenia forma opodatkowania. To, o czym warto pamiętać, to to, że składki są pokrywane przez budżet państwa w minimalnej kwocie, co nie zawsze się opłaca. Powodem jest brak możliwości dopłacenia różnicy, by utrzymać wyższą podstawę do świadczenia emerytalnego. Przedsiębiorcy płacący wyższe stawki mogą albo obniżyć wysokość składek do minimalnej wysokości, albo pozostać przy wyższych składkach i nie korzystać z wakacji od ZUS.

Wakacje od ZUS – co ze składką zdrowotną?

Składka zdrowotna pozostaje obligatoryjna i należy ją opłacać, niezależnie od wakacji od ZUS. Jej wysokość nie ulega zmianie. Wakacje od ZUS nadal uprawniają do korzystania z zasiłku chorobowego (oczywiście, gdy spełnione zostają odpowiednie warunki).

O ostatniej podwyżce składki ZUS pisaliśmy tutaj: https://chandonwaller.pl/zmiany-od-lipca/

Artykuł Wakacje od ZUS-u – 4 rzeczy, które warto wiedzieć pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Podstawą wyliczeń składek dużego ZUS-u jest 60% przeciętnego wynagrodzenia.

Wysokość poszczególnych składek od 2024:

W porównaniu z 2023 rokiem, wysokość składek wzrasta o 181,84 zł na miesiąc.

Składka zdrowotna uzależniona jest od wybranej formy opodatkowania.

Jeśli chodzi o przedsiębiorców na ryczałcie, wysokość ich składki zdrowotnej będzie znana dopiero w styczniu 2024. Jest ona uzależniona od wysokości przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2023.

Preferencyjny ZUS – 402,65 zł (I półrocze), 408,16 zł (II półrocze)

Podstawą wyliczeń składek preferencyjnego ZUS-u jest 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia (1272,60 zł do 30 czerwca 2024, 1290 zł od 1 lipca 2024).

Jeśli opłacasz minimalne składki preferencyjnego ZUS, składka 2,45% na Fundusz Pracy Cię nie dotyczy. W porównaniu z 2023 rokiem wysokość składek wzrasta o blisko 63,68 zł na miesiąc.

Artykuł 12%-owa podwyżka składek do ZUS dla przedsiębiorców od 2024 roku pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Rozliczenie roczne składki zdrowotnej – kiedy i jak ją rozliczyć?

Rozliczenia rocznego składki zdrowotnej należy dokonać najpóźniej do 22 maja 2023 roku, korzystając z dokumentów rozliczeniowych ZUS za kwiecień 2023 roku. Składa się je wraz z deklaracją ZUS DRA lub ZUS RCA.

W jaki sposób wyliczana jest podstawa składki zdrowotnej?

Od 1 stycznia 2022 roku podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest ustalana w zależności od:

• rodzaju działalności pozarolniczej, którą prowadzi płatnik,
• formy opodatkowania jego przychodów z tej działalności (zasady ogólne – skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od dochodów ewidencjonowanych, karta podatkowa).

Przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach ogólnych (według skali podatkowej, podatkiem liniowym) oraz ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych płacą miesięczne składki zdrowotne, które stanowią zaliczki na roczną składkę zdrowotną.

Co z nadpłatą za składkę zdrowotną?

Jeśli suma zaliczek wpłaconych miesięcznie przez przedsiębiorcę w 2022 roku przewyższa należną roczną składkę zdrowotną, przedsiębiorca ma możliwość ubiegania się o zwrot nadpłaty. Teoretycznie w portalu PUE ZUS taki wniosek po wykazaniu nadpłaty zostanie wygenerowany automatycznie. W praktyce, aby został uznany za złożony, przedsiębiorca powinien go zweryfikować, podpisać i wysłać przed 1 czerwca 2023. Nadpłata powinna pojawić się na koncie płatnika do 1 sierpnia 2023 roku.

Artykuł Rozliczanie składek zdrowotnych – sprawdź, zanim upłynie termin pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Nowe obowiązki dotyczące informowania pracowników

Informacja o danych adresowych

• w umowie o pracę podaj siedzibę firmy i miejsce wykonywania pracy;
• jeśli miejsc wykonywania pracy jest więcej niż jedno, poinformuj o zasadach przemieszczania się między nimi;
• gdy firma zmienia siedzibę, zawiadom o tym pracowników w terminie 7 dni.

Informacja o czasie pracy

• pracownik powinien otrzymać informację o dobowej i tygodniowej normie czasu pracy oraz przysługujących mu przerwach;
• poinformuj pracowników o zasadach i warunkach pracy w ramach nadgodzin oraz o porze nocnej;
• poinformuj pracownika o tym, w jaki sposób powinien potwierdzać przybycie i obecność w pracy (jeśli jest to nieustalone w regulaminie – zrób to w ciągu 7 dni od momentu dopuszczenia do pracy);
• poinformuj pracownika o tym, w jaki sposób może usprawiedliwić nieobecność w pracy (jeśli jest to nieustalone w regulaminie – zrób to w ciągu 7 dni od momentu dopuszczenia do pracy);
• ilekroć wystąpi jakaś zmiana w warunkach zatrudnienia, niezwłocznie zawiadom o tym pracownika.

Informacja o wynagrodzeniach

Jesteś zobowiązany poinformować pracownika o tym, w jakim terminie, jak często oraz gdzie będzie mu wypłacane wynagrodzenie. Jeśli jest to nieustalone w regulaminie – przekaż tę informację w ciągu 7 dni od momentu dopuszczenia pracownika do pracy.

Informacja o składkach na ubezpieczenie społeczne

W ciągu 30 dni od momentu dopuszczenia pracownika do pracy poinformuj go:

• do której z instytucji zabezpieczenia społecznego będą spływać jego składki zdrowotne;
• jaką ochronę związaną z ubezpieczeniem społecznym zapewniasz mu jako pracodawca.

Powyższe obowiązki informacyjne dopisano w art. 29 Kodeksu Pracy. Pracodawcy muszą ich dopełnić w dowolnej z trzech form:

• papierowej;
• elektronicznej;
• w wewnątrzfirmowym akcie pracy.

Umowa o pracę – dane wymagane przez znowelizowany Kodeks Pracy

W umowie o pracę określasz:

• datę zawarcia,
• strony umowy,
• rodzaj umowy,
• swoją siedzibę,
• wysokość wynagrodzenia i jego składniki,
• wymiar czasu pracy,
• warunki pracy i płacy,
• dzień rozpoczęcia pracy,
• informację na jaki czas jest zawierana,
• w przypadku umowy na okres próbny – postanowienie o wydłużenie umowy o czas nieobecności.

Przejście do innych form zatrudnienia

Gdy pracownik z minimum 6-miesięcznym stażem wystąpi z wnioskiem o zmianę formy zatrudnienia na bardziej dla niego korzystną (umowa o pracę, umowa na czas nieokreślony, odpowiedz na jego wniosek w terminie 1 miesiąca (w razie odmowy podając jej uzasadnienie).

Umowa o pracę na czas określony

• w razie wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, zawrzyj w oświadczeniu jego uzasadnienie;
• powiadom o wypowiedzeniu umowy organizację związkową, która reprezentuje pracownika (wskazując przy tym jego uzasadnienie);
• w razie nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy, jesteś zobowiązany wypłacić przywróconemu pracownikowi wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, jednak nie więcej niż za 2 miesiące (a w przypadku 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia – nie więcej niż za 1 miesiąc);
• jeśli wypowiedziałeś umowę przed upływem okresu na który została zawarta, przygotuj się na możliwość wypłaty odszkodowania w dwóch przypadkach:
• gdy w dniu w którym sąd wydaje orzeczenie, umowa o pracę już wygasła;
• gdy w dniu, w którym sąd wydaje orzeczenie, przywrócenie pracownika do pracy jest niewskazane bo termin wygaśnięcia umowy jest zbyt bliski.

Wówczas należy wypłacić odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas, który pozostał do wygaśnięcia umowy o pracę.

Umowa o pracę na okres próbny

• możesz uzgodnić z pracownikiem w umowie na okres próbny, że okres ten przedłuża się o każdy dzień jego nieobecności;
• czas trwania umowy na okres próbny będzie zależeć od tego, na jaki okres będzie zawierana później umowa na czas określony (jeśli na krócej niż pół roku – okres próbny trwa maksymalnie 1 miesiąc; jeśli dłużej niż pół roku a krócej niż rok – okres próbny trwa maksymalnie 2 miesiące).

Nowelizacja Kodeksu Pracy w sprawie awansów i szkoleń

• informuj ogół pracowników o wolnych stanowiskach pracy i możliwości awansu;
• zapewnij pracownikowi szkolenie niezbędne do wykonywania pracy na określonym stanowisku. Szkolenie powinno odbyć się na koszt firmy i najlepiej w godzinach pracy pracownika (a jeśli szkolenie będzie się odbywać poza godzinami pracy, to czas ten będzie się wliczał do czasu pracy).

Dodatkowe przerwy dyktowane przez nowelizację

Pracownikowi, który pracuje w wymiarze:

• dłuższym niż 16 godzin na dobę – udzielasz prawa do trzech minimum 15-minutowych przerw
• dłuższym niż 9 godzin na dobę – udzielasz prawa do dwóch minimum 15-minutowych przerw
• minimum 6 godzin na dobę – udzielasz prawa do jednej minimum 15-minutowej przerwy.

Przerwy te wliczasz do czasu pracy.

O zmianach w Kodeksie Pracy z zakresu urlopów, zwolnień od pracy oraz regulacji dotyczących traktowania pracowników napiszemy w osobnym artykule.

Artykuł Nowelizacja Kodeksu Pracy – zadania pracodawcy pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.