1. Cel działalności fundacji

„Zwykła” fundacja: Zgodnie z ustawą o fundacjach z 1984 roku, fundacje mogą być powoływane, by realizować cele społecznie lub gospodarczo użyteczne. Przykładami takich celów są m.in. ochrona zdrowia, rozwój nauki, oświata, kultura, opieka społeczna czy ochrona środowiska. Fundacje te nie mogą być zakładane w celu zaspokojenia prywatnych potrzeb założyciela ani członków jego rodziny.

Fundacja rodzinna: Wprowadzenie fundacji rodzinnej do polskiego systemu prawnego w 2023 roku miało na celu ochronę majątku rodzinnego oraz umożliwienie przekazywania go kolejnym pokoleniom. Fundacje rodzinne nie muszą realizować celów społecznych, a ich głównym zadaniem jest zarządzanie majątkiem oraz zapewnienie stabilności finansowej beneficjentom – w szczególności członkom rodziny założyciela.

2. Beneficjenci

Zwykła fundacja: W przypadku tradycyjnej fundacji, beneficjentami jej działalności są najczęściej społeczeństwo lub określone grupy społeczne, które mają korzystać z realizowanych przez fundację projektów, programów, czy usług. Fundacja nie może być powołana wyłącznie z myślą o korzyściach dla prywatnych osób czy grup.

Fundacja rodzinna: Beneficjentami fundacji rodzinnej są głównie członkowie rodziny fundatora, choć mogą to być również inne osoby wskazane przez fundatora. W tym przypadku fundacja pełni rolę swego rodzaju “skarbnicy rodzinnej”, zarządzając majątkiem w sposób, który pozwala na przekazywanie środków beneficjentom, co może obejmować m.in. wypłaty finansowe, dostęp do majątku czy inne formy wsparcia.

3. Majątek fundacji

Zwykła fundacja: Fundator, zakładając zwykłą fundację, musi wnieść określony majątek, który pozwoli na realizację celów statutowych. Wartość majątku, jaka musi być wniesiona, nie jest ściśle określona przez ustawę, ale musi być wystarczająca do prowadzenia działalności.

Fundacja rodzinna: Przy zakładaniu fundacji rodzinnej również należy wnieść majątek (minimalna wartość funduszu założycielskiego to 100 tys. zł), jednak w tym przypadku majątek ten nie jest wykorzystywany do realizacji celów społecznych, lecz do zarządzania i inwestowania w interesie beneficjentów. Fundacja rodzinna może posiadać udziały w firmach, nieruchomości, a także inne aktywa, które służą do generowania dochodu na rzecz rodziny.

4. Zarząd i kontrola

Zwykła fundacja: W fundacjach tradycyjnych fundator może pełnić rolę członka zarządu, ale jego wpływ na funkcjonowanie organizacji po jej założeniu jest ograniczony. Zarząd fundacji działa w ramach wyznaczonych celów statutowych i jest zobowiązany do realizacji tych celów zgodnie z prawem i regulaminem fundacji.

Fundacja rodzinna: W fundacji rodzinnej fundator ma znacznie większą kontrolę nad zarządzaniem majątkiem, nawet po założeniu fundacji. Może on określać, jak mają być dysponowane środki, a także wskazać beneficjentów i zasady wypłat. Ponadto, fundator może pełnić funkcję w radzie fundacji rodzinnej, co daje mu możliwość nadzoru nad realizacją założeń fundacji.

5. Opodatkowanie i aspekty finansowe

Zwykła fundacja: Zwykłe fundacje są zwykle zwolnione z opodatkowania dochodów w zakresie, w jakim realizują cele statutowe o charakterze społecznym. Oznacza to, że większość dochodów, które są przeznaczone na cele statutowe, nie podlega opodatkowaniu.

Fundacja rodzinna: Opodatkowanie fundacji rodzinnej jest bardziej złożone. Co do zasady fundacja rodzinna jest objęta zwolnieniem z podatku dochodowego. Jednak jest wiele sytuacji, kiedy ten podatek należy zapłacić. Przykładami takich sytuacji są na przykład realizacja świadczenia na rzecz beneficjenta (podatek 15%) czy prowadzenie przez fundację rodzinną działalności gospodarczej, której zakres wykracza poza ramy wskazane w ustawie (podatek 25%). Prowadząc księgowość fundacji rodzinnej należy każdą transakcję analizować indywidualnie pod kątem opodatkowania.

6. Proces zakładania

Zwykła fundacja: Aby założyć fundację, niezbędne jest sporządzenie aktu założycielskiego, ustalenia wysokości funduszu założycielskiego, a także stworzenia statutu organizacji (wraz ze wskazaniem celów statutowych). Następnie fundacja musi zostać wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Fundator musi również wnieść majątek, który będzie podstawą działalności fundacji.

Fundacja rodzinna: Proces założenia fundacji rodzinnej jest podobny, jednak wymaga większej precyzji w określeniu zasad zarządzania majątkiem. Niezbędne jest złożenie przez fundatora lub fundatorów oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej przed notariuszem w akcie założycielskim lub testamencie. Konieczne jest sporządzenie statutu fundacji rodzinnej oraz przekazanie majątku na fundusz założycielski. Fundację rodzinną należy zgłosić do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Ustawa o fundacji rodzinnej wprowadza szczegółowe przepisy dotyczące m.in. składu majątku fundacji, zasad wypłat dla beneficjentów oraz procedur wewnętrznych fundacji, co sprawia, że proces jej tworzenia jest bardziej skomplikowany niż w przypadku zwykłej fundacji.

Podsumowanie różnic między fundacjami

Choć fundacje rodzinne i tradycyjne fundacje mają pewne cechy wspólne, ich cele, struktura oraz sposób zarządzania majątkiem są zasadniczo różne. Zwykłe fundacje służą realizacji celów społecznych, a fundacje rodzinne mają na celu ochronę i zarządzanie majątkiem rodzinnym. Wybór między tymi formami organizacyjnymi zależy od indywidualnych potrzeb i priorytetów fundatora – zarówno w kontekście celów, jakie chce osiągnąć, jak i sposobu zarządzania majątkiem.

O fundacjach rodzinnych pisaliśmy również tutaj:

Fundacja rodzinna – 7 korzyści

Artykuł Fundacja rodzinna – 6 rzeczy, które odróżniają ją od innych fundacji pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Czy pożyczka dla spółki z o.o. od wspólnika jest legalna?

Ponieważ spółka i wspólnik to dwa odrębne podmioty, nie ma przeciwskazań, aby obie strony mogły udzielać sobie nawzajem pożyczek. Jest to w pełni legalne (Kodeks cywilny, art. 720 ust. 1), choć podlega kilku regulacjom.

Czy potrzebny jest dokument?

Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych powinna mieć formę dokumentu (Kodeks cywilny, art. 720 ust. 2). Zasada ta obowiązuje także pożyczania na gruncie prywatnym. Zeznanie ustne niestety nie jest dla pożyczającego wystarczającym zabezpieczeniem.

Co powinna zawierać umowa pożyczki dla spółki z o.o.?

W umowie pożyczki należy uwzględnić:

• dane obu stron umowy pożyczki (oraz ich oznaczenie),
• datę i miejsce zawarcia umowy,
• wysokość oprocentowania,
• w jaki sposób pożyczka została udzielona (gotówka, przelew, wypłata zysku etc.),
• termin i formę zwrotu pożyczki.

Kto musi wyrazić zgodę na zaciągnięcie pożyczki dla spółki z o.o.?

W niektórych sytuacjach potrzebna jest zgoda zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia. Zgody wymagają pożyczki:

• których wartość dwukrotnie przewyższa wartość kapitału zakładowego (chyba, że umowa spółki nie wymaga takiej zgody lub określa inny próg kwotowy, powyżej którego zgoda będzie wymagana);
• od członka zarządu (jeśli takiej zgody nie wydano, czynność prawna jest nieważna).

Czy udziałowiec może udzielać pożyczek jednoosobowej spółce z o.o.?

Może. Jedyny wspólnik spółki, który jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu z punktu widzenia prawa ma możliwość udzielenia pożyczki spółce z o.o. Należy wówczas – niezależnie od kwoty – sporządzić akt notarialny (KSH art. 210 ust. 2).

Czy pożyczka udzielana przez wspólnika może być bez odsetek?

Teoretycznie pożyczka udziałowca może mieć oprocentowanie 0%. Ma to jednak konsekwencje dla spółki – wtedy taka pożyczka wygeneruje przychód z tytułu nieopłatnych świadczeń. Przychód opodatkowany podatkiem CIT zazwyczaj jest mniej korzystny dla spółki niż oprocentowanie pożyczki na poziomie rynkowym.

Jak ustalać oprocentowanie pożyczki dla spółki z o.o.?

Rekomendujemy, żeby ustalać koszty odsetkowe na warunkach rynkowych, np. poprzez uzyskanie ofert dla spółki z kilku banków.

Od 2019 roku ustawodawca wprowadził możliwość zastosowania zasady „safe harbour – bezpiecznej przystani”. Safe harbour określa minimalną wysokość oprocentowania dla udzielającego pożyczkę i maksymalną wysokość oprocentowania dla podmiotu biorącego pożyczkę. Wybór tej zasady daje gwarancję, że organy podatkowe nie zakwestionują przyjętego oprocentowania. Co roku w obwieszczeniu Minister Finansów ogłasza wysokość takiego oprocentowania.

Odsetki będą kosztem dla spółki (co oznacza zmniejszenie ogólnego zysku przedsiębiorstwa).

Warto również wiedzieć, iż według ustawy o CIT, jeśli kwota kosztów finansowania dłużnego (m. in. kosztów odsetek) w ciągu roku podatkowego przekroczy kwotę 3 mln zł albo 30 proc. tzw. podatkowej EBITDA (w zależności od tego, która kwota będzie wyższa), spółka będzie obowiązana wyłączyć z kosztów podatkowych nadwyżkę kwoty kosztów finansowania dłużnego przekraczającą wyższą ze wskazanych kwot.

Czy dla wspólnika udzielona spółce pożyczka stanowi przychód  i w związku z tym, czy podlega obowiązkowi podatkowemu?

Pożyczka sama w sobie ani nie jest przychodem, ani nie tworzy kosztu uzyskania przychodu dla wspólnika. Co innego odsetki. Przychód odsetkowy dla wspólnika jest opodatkowany stawką 19 proc. Obowiązek podatkowy powstaje dopiero w momencie, gdy odsetki zostaną (lub powinny zostać) opłacone. Co więcej, gdy spłata pożyczki z odsetkami odbywa się w systemie ratalnym, każda kolejna kwota generuje nowy obowiązek podatkowy. W przypadku udziałowca, który jest osobą fizyczną, spółka jako płatnik podatku obowiązana jest do obliczenia i pobrania zryczałtowanego podatku. Oznacza to, że wypłacona wspólnikowi kwota odsetek będzie pomniejszona o naliczony podatek.

Co z podatkiem od czynności cywilnoprawnych w przypadku pożyczki od wspólnika dla spółki z o.o.?

Zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. i ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, pożyczki udzielane przez wspólnika spółce kapitałowej są zwolnione z opodatkowania PCC.

Podatek VAT – czy obowiązuje w przypadku pożyczki od wspólnika dla spółki z o.o.?

Zależność jest taka – jeśli pożyczki udziela osoba fizyczna nie będąca podatnikiem VAT, nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jeżeli z kolei pożyczki udziela podatnik VAT, wówczas powstaje obowiązek podatkowy w VAT. Zgodnie art. 43 ust. 1 pkt 38, usługi udzielania pożyczek podlegają zwolnieniu przedmiotowemu. Oznacza to, że podstawą opodatkowania będzie kwota otrzymanych odsetek, którą należy uwzględnić w deklaracji VAT ze stawką „zw”.

Jeśli potrzebujesz specjalistów ds. księgowości spółek, jesteśmy tu dla Ciebie. W Chandon Waller & Partners stawiamy na indywidualne rozwiązania i wysoką jakość.

O spółkach pisaliśmy także tutaj.

Artykuł Czy wspólnik może udzielać pożyczek spółce z o.o.? Rozwiewamy wątpliwości pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.