Co to oznacza w praktyce dla pracodawców i pracowników?

Nowe uprawnienia inspektorów

Inspektorzy PIP zyskają realne narzędzia, które pozwolą im ograniczać nadużycia na rynku pracy. Będą mogli:

• ocenić samodzielnie, czy zawarta umowa odpowiada faktycznym warunkom zatrudnienia,
• wydać decyzję administracyjną o przekształceniu umowy,
• nałożyć obowiązek wyrównania wynagrodzenia i składek ZUS,
• prowadzić zdalne kontrole dokumentów, rozmów z pracownikami czy systemów firmowych.

Decyzja PIP czy sądu?

Dotychczas kwestię ustalenia, czy dana umowa powinna być umową o pracę, rozstrzygał sąd. Od 2026 roku inspektor PIP będzie mógł wydać decyzję administracyjną, która natychmiast przekształci umowę cywilnoprawną w umowę o pracę. Decyzja ta będzie miała charakter wiążący i od razu wpłynie na sytuację obu stron.

W rzeczywistości: PIP będzie mógł samodzielnie wydawać decyzję administracyjną o przekształceniu, ale nadal zachowane będą drogi odwoławcze, w tym do sądu. Projekt zakłada, że decyzja administracyjna będzie miała skutki administracyjne i podatkowo-składkowe, ale możliwe odwołanie do sądu

Surowsze kary finansowe

Projekt nowelizacji przewiduje znaczące zwiększenie kar dla pracodawców. Dotychczasowe sankcje za wykroczenia zostaną zastąpione grzywną w przedziale od 2 000 do nawet 60 000 zł. To w praktyce nawet dwukrotne podwyższenie dotychczasowych kar finansowych.

Więcej o sankcjach na portalu INFOR

PIP, ZUS i KAS na jednej platformie

Dodatkowo planowane jest stworzenie systemu wymiany danych pomiędzy PIP, ZUS i KAS. Dzięki temu inspektorzy będą mogli łatwiej identyfikować nieprawidłowości i kierować kontrole tam, gdzie ryzyko nadużyć jest największe – np. w przypadku wysokich składek odprowadzanych bez formalnego statusu pracodawcy.

Wskazówki dla pracodawców

Zmiany wymagają od przedsiębiorców odpowiedniego przygotowania. Warto:

• przeanalizować zawarte umowy cywilnoprawne i sprawdzić, czy nie mają cech stosunku pracy (podporządkowanie, stałe godziny i miejsce, praca na sprzęcie firmowym),
• uporządkować dokumentację, ponieważ inspektor będzie badał faktyczne warunki współpracy, a nie tylko nazwę umowy,
• przygotować się na surowsze konsekwencje finansowe w razie stwierdzenia nieprawidłowości

Co powinien zrobić pracodawca już teraz?

Od 2026 roku umowy cywilnoprawne znajdą się pod ścisłą kontrolą PIP. Nowe przepisy mają ograniczyć nadużycia, ale dla wielu firm będą oznaczać konieczność gruntownego przeanalizowania sposobu zatrudniania pracowników. Warto zrobić to już teraz, by uniknąć kosztownych konsekwencji i dostosować działalność do nadchodzących regulacji.

Zabezpiecz firmę przed zmianami, pomożemy Ci dobrać najlepsze rozwiązanie i zadbać o zgodność z przepisami.

Skontaktuj się z naszym biurem rachunkowym – doradzimy, jak zrobić to dobrze!

Artykuł Umowy pod kontrolą PIP – jakie zmiany od 2026 roku? pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Dlaczego staż pracy jest tak ważny?

Staż pracy to nie tylko liczba lat przepracowanych na etacie. Ma on bowiem kluczowe znaczenie dla wielu uprawnień pracowniczych, które wpływają na życie zawodowe. Prawo do urlopu, okres wypowiedzenia czy wysokość odprawy w przypadku zwolnień grupowych – wszystko to zależy od stażu. A więc im dłużej ktoś pracuje, tym większe przywileje mu przysługują. Nowelizacja Kodeksu pracy ma na celu umożliwienie przedsiębiorcom i osobom pracującym na umowach cywilnoprawnych korzystania z tych samych uprawnień.

Obecnie prowadzenie działalności gospodarczej nie wlicza się do stażu pracy. Osoby, które przez lata budowały własne firmy lub pracowały na umowach zlecenia, są wykluczone z wielu korzyści, które przysługują tradycyjnym pracownikom etatowym. To ma się zmienić.

Co się zmieni?

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad projektem zmian, które zakładają dodanie do Kodeksu pracy artykułu obejmującego okresy działalności gospodarczej oraz inne formy pracy, takie jak umowy cywilnoprawne.

Nowe przepisy pozwolą na wliczenie do stażu pracy:

– Prowadzenia działalności pozarolniczej (w tym indywidualnej działalności gospodarczej),

– Pracy na podstawie umów cywilnoprawnych (zlecenie, umowy agencyjne),

– Pełnienia funkcji posła, senatora lub członka Parlamentu Europejskiego,

– Odpłatnej pracy podczas odbywania kary pozbawienia wolności,

– Czynnej służby wojskowej.

W praktyce oznacza to, że osoby prowadzące działalność gospodarczą lub pracujące na umowach zlecenia będą mogły zaliczyć te okresy do swojego stażu pracy. To przełoży się na większe prawa, takie jak dłuższy urlop wypoczynkowy czy wyższa odprawa w przypadku zwolnień.

Dlaczego te zmiany są potrzebne?

Polski rynek pracy dynamicznie się zmienia, a tradycyjne formy zatrudnienia nie są już jedyną opcją. Coraz więcej osób pracuje na umowach cywilnoprawnych lub prowadzi własne firmy. Obecne przepisy nie uwzględniają tych zmian, co prowadzi do nierówności. Eksperci od lat podkreślają, że przedsiębiorcy są dyskryminowani, ponieważ nie mogą wliczyć lat prowadzenia firmy do stażu pracy, co pozbawia ich wielu uprawnień.

Nowelizacja ma na celu naprawienie tych nierówności i wprowadzenie sprawiedliwości na rynku pracy. Przedsiębiorcy oraz osoby pracujące na innych formach umów zyskają te same prawa, co pracownicy etatowi, a ich doświadczenie zawodowe zostanie docenione.

Jakie to oznacza zmiany dla pracowników i pracodawców?

Zmiany te to jasny sygnał, że rząd dostrzega ewolucję rynku pracy. Dzięki nowym przepisom pracownicy zyskają możliwość wliczenia całego swojego doświadczenia zawodowego do stażu pracy, niezależnie od formy zatrudnienia. To nie tylko uczciwe, ale również motywujące. Pracownicy będą mieli dostęp do dodatkowych praw, które dotąd przysługiwały wyłącznie etatowcom, takich jak dłuższy urlop czy wyższa odprawa w przypadku zwolnienia.

Pracodawcy będą musieli dostosować swoje polityki kadrowe do nowych regulacji. Firmy, które współpracują z przedsiębiorcami lub zatrudniają pracowników na umowy cywilnoprawne, mogą odczuć wzrost kosztów, ale w dłuższej perspektywie mogą zyskać na lojalności i większej motywacji pracowników.

Co dalej?

Projekt nowelizacji został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i trafi do Sejmu w III kwartale 2024 roku. Planowane wejście w życie nowych przepisów przewidziane jest na 2026 rok, a co istotne – nowe regulacje będą działały wstecz. Oznacza to, że nawet okresy prowadzenia działalności sprzed wejścia w życie ustawy będą mogły zostać wliczone do stażu pracy.

Czy to faktyczna rewolucja?

Zdecydowanie tak. Wprowadzenie tych zmian w Kodeksie pracy to duży krok w kierunku bardziej zrównoważonego i sprawiedliwego rynku pracy. Przepisy będą dostosowane do współczesnych realiów, w których różnorodność form zatrudnienia jest normą. Uwzględnienie działalności gospodarczej oraz innych form zatrudnienia w stażu pracy zapewni równość dla wszystkich pracowników i wpłynie na poprawę jakości pracy.

Jeśli planowane zmiany wejdą w życie, polski rynek pracy stanie się bardziej elastyczny, otwarty i sprawiedliwy. To ważny krok, który może zmienić zasady gry dla tysięcy przedsiębiorców i pracowników w całym kraju. O ustawie możecie przeczytać na stronie gov.pl.

Wypełnij formularz kontaktowy, aby dowiedzieć się więcej!

Artykuł Rewolucyjne zmiany w Kodeksie pracy: Działalność gospodarcza wliczana do stażu pracy pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Umowy cywilnoprawne – co się zmieni?

Projekt zakłada, że wszystkie umowy cywilnoprawne będą objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Dotyczy to zarówno umów-zleceń, jak i umów o dzieło, z wyjątkiem tych zawieranych przez uczniów i studentów do 26. roku życia. W praktyce oznacza to, że wynagrodzenia z takich umów będą podlegać składkom na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe (dobrowolne dla umów o dzieło) oraz wypadkowe, podobnie jak ma to miejsce w przypadku umów o pracę.

Obecnie umowy o dzieło są oskładkowane tylko w szczególnych przypadkach, takich jak praca wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. Nowe przepisy rozszerzają ten obowiązek na wszystkie umowy tego typu, co dla wielu osób może oznaczać obniżenie wynagrodzenia netto. Zmiany te mogą dotknąć nawet 2,5 miliona osób pracujących na umowach cywilnoprawnych, co według danych GUS, obejmuje niemal 2,35 miliona pracowników zatrudnionych na umowy-zlecenia i pokrewne.

Zmiany w umowach cywilnoprawnych – dlaczego teraz?

Przygotowywane zmiany to nie tylko inicjatywa krajowa, ale również odpowiedź na wymogi Unii Europejskiej, zapisane w Krajowym Planie Odbudowy. Reforma, której celem jest ograniczenie segmentacji rynku pracy, ma na celu zwiększenie ochrony socjalnej wszystkich osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych. To krok, który ma wyrównać szanse na rynku pracy, ale jednocześnie niesie ze sobą istotne konsekwencje finansowe dla wielu Polaków.

Projekt ustawy był już omawiany na Komitecie Ekonomicznym Rady Ministrów, co oznacza, że prace nad nim są na zaawansowanym etapie. Jednak wciąż nie ma pewności, czy zyskał on pełne poparcie rządu, co może oznaczać dalsze dyskusje i potencjalne zmiany przed jego ostatecznym przyjęciem.

Co to oznacza dla pracowników?

Jeśli zmiany wejdą w życie zgodnie z planem, od 1 stycznia 2025 roku wynagrodzenia osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych mogą spaść nawet o 30%. To duży cios, zwłaszcza dla tych, którzy korzystają z elastycznych form zatrudnienia, aby maksymalizować swoje dochody. Z drugiej strony, wyższe składki oznaczają lepsze zabezpieczenie emerytalne i socjalne w przyszłości, co jest argumentem przemawiającym za wprowadzeniem tych zmian.

Oskładkowane umowy cywilnoprawne – kontrowersje i reakcje

Reforma od początku budziła kontrowersje. Część ekspertów i polityków obawia się, że oskładkowanie umów o dzieło może prowadzić do wzrostu kosztów zatrudnienia i w konsekwencji zmniejszenia liczby takich umów. To z kolei mogłoby negatywnie wpłynąć na elastyczność rynku pracy i możliwości dorobienia przez osoby, które z różnych powodów nie mogą podjąć pracy na pełen etat.

Z drugiej strony, zwolennicy reformy podkreślają, że jest to krok w stronę większej sprawiedliwości na rynku pracy. Wyrównanie zasad oskładkowania ma zapobiegać nadużyciom i tworzeniu tzw. “umów śmieciowych”, które często były stosowane w celu uniknięcia opłacania składek.

Umowa o dzieło, umowa-zlecenie  – co dalej?

Choć projekt ustawy jest już na zaawansowanym etapie, wciąż nie jest jasne, kiedy dokładnie trafi pod obrady Sejmu i jakie będą jego ostateczne zapisy. Jedno jest pewne — jeśli ustawa wejdzie w życie, przyniesie ze sobą istotne zmiany dla milionów Polaków.

Dla wielu pracowników, szczególnie tych młodszych, może to być impuls do ponownego przemyślenia swojej sytuacji zawodowej i poszukiwania bardziej stabilnych form zatrudnienia. W dłuższej perspektywie, nowa ustawa może jednak prowadzić do zwiększenia zabezpieczeń socjalnych i lepszej ochrony na rynku pracy, co dla wielu będzie miało kluczowe znaczenie w ich przyszłym życiu zawodowym.

Tyle o składkach pracowniczych. O planowanych zmianach składkach dla przedsiębiorców pisaliśmy tutaj:

Składka zdrowotna dla przedsiębiorców od 2025

Artykuł Rewolucja na rynku pracy – wszystkie umowy cywilnoprawne mają być oskładkowane pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.