1. Cel działalności fundacji

„Zwykła” fundacja: Zgodnie z ustawą o fundacjach z 1984 roku, fundacje mogą być powoływane, by realizować cele społecznie lub gospodarczo użyteczne. Przykładami takich celów są m.in. ochrona zdrowia, rozwój nauki, oświata, kultura, opieka społeczna czy ochrona środowiska. Fundacje te nie mogą być zakładane w celu zaspokojenia prywatnych potrzeb założyciela ani członków jego rodziny.

Fundacja rodzinna: Wprowadzenie fundacji rodzinnej do polskiego systemu prawnego w 2023 roku miało na celu ochronę majątku rodzinnego oraz umożliwienie przekazywania go kolejnym pokoleniom. Fundacje rodzinne nie muszą realizować celów społecznych, a ich głównym zadaniem jest zarządzanie majątkiem oraz zapewnienie stabilności finansowej beneficjentom – w szczególności członkom rodziny założyciela.

2. Beneficjenci

Zwykła fundacja: W przypadku tradycyjnej fundacji, beneficjentami jej działalności są najczęściej społeczeństwo lub określone grupy społeczne, które mają korzystać z realizowanych przez fundację projektów, programów, czy usług. Fundacja nie może być powołana wyłącznie z myślą o korzyściach dla prywatnych osób czy grup.

Fundacja rodzinna: Beneficjentami fundacji rodzinnej są głównie członkowie rodziny fundatora, choć mogą to być również inne osoby wskazane przez fundatora. W tym przypadku fundacja pełni rolę swego rodzaju “skarbnicy rodzinnej”, zarządzając majątkiem w sposób, który pozwala na przekazywanie środków beneficjentom, co może obejmować m.in. wypłaty finansowe, dostęp do majątku czy inne formy wsparcia.

3. Majątek fundacji

Zwykła fundacja: Fundator, zakładając zwykłą fundację, musi wnieść określony majątek, który pozwoli na realizację celów statutowych. Wartość majątku, jaka musi być wniesiona, nie jest ściśle określona przez ustawę, ale musi być wystarczająca do prowadzenia działalności.

Fundacja rodzinna: Przy zakładaniu fundacji rodzinnej również należy wnieść majątek (minimalna wartość funduszu założycielskiego to 100 tys. zł), jednak w tym przypadku majątek ten nie jest wykorzystywany do realizacji celów społecznych, lecz do zarządzania i inwestowania w interesie beneficjentów. Fundacja rodzinna może posiadać udziały w firmach, nieruchomości, a także inne aktywa, które służą do generowania dochodu na rzecz rodziny.

4. Zarząd i kontrola

Zwykła fundacja: W fundacjach tradycyjnych fundator może pełnić rolę członka zarządu, ale jego wpływ na funkcjonowanie organizacji po jej założeniu jest ograniczony. Zarząd fundacji działa w ramach wyznaczonych celów statutowych i jest zobowiązany do realizacji tych celów zgodnie z prawem i regulaminem fundacji.

Fundacja rodzinna: W fundacji rodzinnej fundator ma znacznie większą kontrolę nad zarządzaniem majątkiem, nawet po założeniu fundacji. Może on określać, jak mają być dysponowane środki, a także wskazać beneficjentów i zasady wypłat. Ponadto, fundator może pełnić funkcję w radzie fundacji rodzinnej, co daje mu możliwość nadzoru nad realizacją założeń fundacji.

5. Opodatkowanie i aspekty finansowe

Zwykła fundacja: Zwykłe fundacje są zwykle zwolnione z opodatkowania dochodów w zakresie, w jakim realizują cele statutowe o charakterze społecznym. Oznacza to, że większość dochodów, które są przeznaczone na cele statutowe, nie podlega opodatkowaniu.

Fundacja rodzinna: Opodatkowanie fundacji rodzinnej jest bardziej złożone. Co do zasady fundacja rodzinna jest objęta zwolnieniem z podatku dochodowego. Jednak jest wiele sytuacji, kiedy ten podatek należy zapłacić. Przykładami takich sytuacji są na przykład realizacja świadczenia na rzecz beneficjenta (podatek 15%) czy prowadzenie przez fundację rodzinną działalności gospodarczej, której zakres wykracza poza ramy wskazane w ustawie (podatek 25%). Prowadząc księgowość fundacji rodzinnej należy każdą transakcję analizować indywidualnie pod kątem opodatkowania.

6. Proces zakładania

Zwykła fundacja: Aby założyć fundację, niezbędne jest sporządzenie aktu założycielskiego, ustalenia wysokości funduszu założycielskiego, a także stworzenia statutu organizacji (wraz ze wskazaniem celów statutowych). Następnie fundacja musi zostać wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Fundator musi również wnieść majątek, który będzie podstawą działalności fundacji.

Fundacja rodzinna: Proces założenia fundacji rodzinnej jest podobny, jednak wymaga większej precyzji w określeniu zasad zarządzania majątkiem. Niezbędne jest złożenie przez fundatora lub fundatorów oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej przed notariuszem w akcie założycielskim lub testamencie. Konieczne jest sporządzenie statutu fundacji rodzinnej oraz przekazanie majątku na fundusz założycielski. Fundację rodzinną należy zgłosić do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Ustawa o fundacji rodzinnej wprowadza szczegółowe przepisy dotyczące m.in. składu majątku fundacji, zasad wypłat dla beneficjentów oraz procedur wewnętrznych fundacji, co sprawia, że proces jej tworzenia jest bardziej skomplikowany niż w przypadku zwykłej fundacji.

Podsumowanie różnic między fundacjami

Choć fundacje rodzinne i tradycyjne fundacje mają pewne cechy wspólne, ich cele, struktura oraz sposób zarządzania majątkiem są zasadniczo różne. Zwykłe fundacje służą realizacji celów społecznych, a fundacje rodzinne mają na celu ochronę i zarządzanie majątkiem rodzinnym. Wybór między tymi formami organizacyjnymi zależy od indywidualnych potrzeb i priorytetów fundatora – zarówno w kontekście celów, jakie chce osiągnąć, jak i sposobu zarządzania majątkiem.

O fundacjach rodzinnych pisaliśmy również tutaj:

Fundacja rodzinna – 7 korzyści

Artykuł Fundacja rodzinna – 6 rzeczy, które odróżniają ją od innych fundacji pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Ochrona majątku rodzinnego

Fundacja rodzinna umożliwia skonsolidowanie i ochronę majątku rodzinnego. To atrakcyjne rozwiązanie dla przedsiębiorstw rodzinnych, które chcą zachować kontrolę nad swoją firmą i zapewnić długoterminowe bezpieczeństwo finansowe dla rodziny.

Sukcesja i przekazanie majątku za pomocą fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna może ułatwić proces sukcesji i przekazania majątku z pokolenia na pokolenie. Może to pomóc w uniknięciu konfliktów rodzinnych związanych z dziedziczeniem oraz zapewnić kontrolę nad majątkiem i jego odpowiednie zarządzanie. Co ciekawe, może też zabezpieczać majątek przed rozdysponowywaniem go przez prawowitych spadkobierców.

Uczestnictwo w obrocie gospodarczym

Przy stosunkowo niskim funduszu założycielskim (100 000 zł), fundacja rodzinna może uczestniczyć w obrocie gospodarczym poprzez:

• prowadzenie działalności gospodarczej
• bycie wspólnikiem w innych spółkach
• wynajmowanie i dzierżawienie nieruchomości i majątku nieruchomego
• inwestowanie w papiery wartościowe
• udzielanie pożyczek spółkom (w których jest wspólnikiem) i beneficjentom.

Ulgi podatkowe w fundacji rodzinnej

Do założenia fundacji rodzinnej zachęca korzystne opodatkowanie, podobne do estońskiego CIT. W wielkim skrócie, obowiązek zapłaty podatku CIT powstaje dopiero gdy beneficjentom są wypłacane środki. Stawka podatku CIT wynosi 15% i zależy od wysokości środków wypłaconych. Beneficjenci mogą skorzystać z pełnego zwolnienia w PIT bądź zapłacą PIT według stawki 15%.

Ponadto fundacja rodzinna zwolniona jest z podatku od:

• przychodów z zysków kapitałowych
• spadków i darowizn

Działalność charytatywna i odpowiedzialność społeczna

Fundacja rodzinna stanowi doskonałe narzędzie do realizacji celów charytatywnych zgodnie z przyjętymi wartościami. Można ją wykorzystać do wspierania organizacji non-profit, projektów społecznych czy inicjatyw mających na celu poprawę warunków życia lokalnej społeczności. Jest to również sposób na budowanie pozytywnego dziedzictwa rodzinnego.

Prywatność i dyskrecja

Fundacja rodzinna może zapewnić większą prywatność i dyskrecję w zarządzaniu majątkiem. W przeciwieństwie do innych struktur prawnych, fundacje rodzinne często umożliwiają zachowanie anonimowości w kontekście posiadania i zarządzania majątkiem, co może być ważne dla niektórych rodzin.

Ochrona przed wierzycielami

Taka forma działalności pozwoli uchronić majątek przed wierzycielami. Kapitał, który fundator wniósł do fundacji rodzinnej nie podlega windykacji. Dłużnik może więc zabezpieczyć w fundacji swoje dobra, bo nie wejdą one w skład masy upadłościowej.

Warto jednak pamiętać, że zakładanie fundacji rodzinnej wymaga starannego planowania i profesjonalnego doradztwa prawno-podatkowego, aby zapewnić zgodność z przepisami prawnymi oraz dostosowanie struktury fundacji do konkretnych potrzeb i celów rodziny. W Chandon Waller & Partners przeprowadzimy osoby zainteresowane przez cały proces zakładania fundacji rodzinnej.

Zachęcamy do lektury innych artykułów na naszym BLOGU oraz obserwowania mediów społecznych Chandon Waller:

Facebook

Instagram

LinkedIn

Youtube

Artykuł Fundacja rodzinna – 7 korzyści pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.