W artykule podsumowujemy sukcesy tego rozwiązania, ale też sygnalizujemy wyzwania – szczególnie te wynikające z planowanych zmian podatkowych.

Czym jest fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna to forma prawna, która umożliwia zarządzanie majątkiem rodzinnym, jego ochronę oraz płynne przeprowadzenie sukcesji między pokoleniami. Najczęściej wykorzystywana jest przez właścicieli firm rodzinnych, którzy chcą oddzielić biznes od życia prywatnego i jednocześnie zapewnić ciągłość działania przedsiębiorstwa.

Najważniejsze cechy fundacji rodzinnej:

• nie ma właściciela – beneficjenci mają prawo do świadczeń, ale nie są właścicielami majątku,

• może pełnić funkcję holdingu rodzinnego,

• daje możliwość zaplanowania sukcesji na wiele lat do przodu.

Liczby mówią same za siebie

Do końca kwietnia 2025 r. złożono około 4 tys. wniosków o rejestrację fundacji rodzinnych. 2,5 tys. z nich zostało już wpisanych do rejestru, który prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. To bardzo dużo jak na zaledwie dwa lata funkcjonowania przepisów.

Eksperci są zgodni – fundacja rodzinna była potrzebna i wypełniła lukę w polskim systemie sukcesji biznesowej. Jej popularność pokazuje, że przedsiębiorcy chcą zabezpieczać majątek i myśleć długofalowo.

Planowane zmiany i obawy przedsiębiorców

Sukces fundacji rodzinnych nie oznacza braku zagrożeń. W 2024 r. Ministerstwo Finansów zapowiedziało zmiany w opodatkowaniu fundacji, które – zdaniem wielu ekspertów – mogą osłabić zaufanie do tej instytucji.

Rozważane zmiany obejmują m.in.:

• objęcie świadczeń dla beneficjentów daniną solidarnościową (4% od nadwyżki ponad 1 mln zł),

• 19% CIT od sprzedaży majątku przez fundację w ciągu 15 lat od nabycia,

• uzależnienie zwolnienia podatkowego od długoterminowego „trzymania” majątku,

• wyłączenie niektórych przychodów (np. z najmu krótkoterminowego) ze zwolnienia podatkowego.

Takie propozycje mogą zniechęcić część przedsiębiorców do zakładania fundacji rodzinnej – zwłaszcza tych, którzy nie chcą ryzykować zmian reguł gry po zaledwie dwóch latach.

Fundacja rodzinna – sukcesja, a nie optymalizacja

Wielu ekspertów podkreśla, że fundacja rodzinna nie jest narzędziem agresywnej optymalizacji podatkowej. Jej celem ma być sukcesja, ochrona majątku i inwestowanie z myślą o przyszłych pokoleniach.

Co ważne, polskie przepisy już teraz przewidują mechanizmy przeciwdziałania nadużyciom – np. przez kontrolę działalności fundacji, ograniczenia dotyczące działalności gospodarczej czy możliwość odmowy wydania opinii zabezpieczającej.

Rejestracja fundacji rodzinnej – co trzeba poprawić?

Na dziś największym problemem praktycznym jest długi czas oczekiwania na rejestrację – nawet do 8 miesięcy. Wynika to m.in. z:

• papierowej formy wniosków (w przeciwieństwie do elektronicznego KRS),

• braku zasobów kadrowych w sądzie w Piotrkowie Trybunalskim.

Usprawnienie procedur rejestracyjnych mogłoby znacząco zwiększyć atrakcyjność tej instytucji.

Co może zrobić biuro rachunkowe w kontekście fundacji rodzinnej?

Jeśli rozważasz założenie fundacji rodzinnej lub już ją prowadzisz, pamiętaj, że to rozwiązanie wymaga również bieżącej obsługi księgowej i podatkowej. Biuro rachunkowe może Ci pomóc m.in. w:

• prowadzeniu ewidencji przychodów i kosztów fundacji,

• naliczaniu CIT i przygotowywaniu deklaracji podatkowych,

• wsparciu w rozliczeniach z beneficjentami,

• analizie skutków planowanych zmian podatkowych,

• kontakcie z urzędami w przypadku wątpliwości interpretacyjnych.

Prowadzenie fundacji rodzinnej to nie tylko planowanie majątku – to także obowiązki księgowe, które warto powierzyć doświadczonemu zespołowi.

A więc..

Fundacja rodzinna to ciekawe i skuteczne narzędzie ochrony oraz przekazywania majątku. Działa już 2,5 tysiąca takich podmiotów w Polsce – mimo pewnych obaw związanych ze zmianami w przepisach. Jeśli chcesz wiedzieć, czy to rozwiązanie będzie korzystne w Twojej sytuacji – porozmawiaj z księgowym, który zna temat od strony praktycznej.

Artykuł Fundacja rodzinna – dwa lata obowiązywania przepisów pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Czym jest fundacja

Fundacja jest jedną z najpopularniejszych form prawnych wśród organizacji pozarządowych (NGO). Powołuje się ją dla celów społecznych lub użytecznych gospodarczo (np. rozwój nauki, kultury, sztuki, ochrony zdrowia, środowiska, pomocy społecznej). Spośród innych NGO’sów fundację wyróżnia osoba fundatora, który poprzez akt założycielski określa cele organizacji oraz wysokość funduszu założycielskiego.

Działalność gospodarcza fundacji

Co istotne, fundacja może prowadzić zarówno wyłącznie działalność statutową jak i mieszaną, tj. statutową i gospodarczą – dzięki której może realizować swoje cele statutowe. Prowadząc działalność gospodarczą z ramienia fundacji możesz liczyć na:

• brak minimalnego wkładu funduszu założycielskiego (jedyny warunek jest taki, że kapitał fundacyjny musi być równy funduszowi przeznaczonemu na działalność gospodarczą);
• finansowanie działań z grantów, dotacji, zbiórek publicznych, darowizn;
• odpisy 1,5% podatku od osób fizycznych – ale dopiero po uzyskaniu statusu organizacji pożytku publicznego (OPP);
• zwolnienia podatkowe (żeby fundacja mogła korzystać z ulg podatkowych związanych ze zwolnieniem z podatku dochodowego to działania statutowe fundacji muszą być zgodne z punktem ustawy o CIT o możliwości zwolnienia).

Ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności w formie fundacji

• brak możliwości prowadzenia jej tylko w celu działań na rzecz fundatora i realizacji jego osobistych interesów (wyjątkiem od reguły jest fundacja rodzinna);
• konieczność rachunkowego wyodrębnienia działalności pożytku publicznego (odpłatnej i nieodpłatnej) od działalności gospodarczej;
• coroczny obowiązek sprawozdawczy (sprawozdanie merytoryczne do ministerstwa oraz finansowe do urzędu skarbowego).

Jak założyć fundację krok po kroku?

1. Zdefiniuj cel fundacji (wsparcie edukacji, działań kulturalnych, sportowych, naukowych, ochrona zdrowia bądź/i środowiska, pomoc społeczna czy jakikolwiek inny obszar)
2. Jako fundator stwórz akt założycielski (fundatorem może zostać zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna. Może też być ich kilku – w tym zarówno osoby fizyczne, jak i prawne, np. spółka).
3. Określ wysokość funduszu założycielskiego (nie ma tutaj kwoty minimalnej. Wśród składników majątku fundacji oprócz pieniędzy mogą znaleźć się papiery wartościowe, nieruchomości i rzeczy ruchome).
4. Opracuj statut fundacji czyli dokument określający cele, strukturę organizacyjną (zarząd, radę nadzorczą, zgromadzenie beneficjentów) oraz zasady działania i zarządzania fundacją. Przygotuj go, uwzględniając obowiązujące w prawie polskim przepisy. Skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w organizacjach pozarządowych, aby upewnić się, że statut spełnia wszystkie wymogi prawne.
5. Zarejestruj fundację w Krajowym Rejestrze Sądowym, w terminie 7 dni od złożenia aktu fundacyjnego. Należy wypełnić wniosek o rejestrację i złożyć w ogólnopolskim rejestrze KRS.
6. Określ budżet i strategię finansowania – działania mogą być finansowane z darowizn od firm i osób fizycznych, dochodów ze zbiórek, środków publicznych (dotacje, granty) czy współpracy z partnerami biznesowymi.
7. Utwórz zespół i przydziel zadania – możesz przeszkolić i utworzyć sztab wolontariuszy, zatrudnić pracowników i angażować zarząd w poszczególne działania i projekty.
8. Mierz efekty i komunikuj sukcesy – transparentnością i komunikowaniem działań budujesz zaufanie wśród lokalnej społeczności, sponsorów i administracji publicznej.

W Chandon Waller & Partners obsługujemy fundacje z działalnością gospodarczą i bez, fundacje lokalne, korporacyjne i rodzinne. Pomagamy w procesie rejestrowania podmiotu prawnego i oferujemy pełne wsparcie finansowo-księgowe. W razie jakichkolwiek pytań – jesteśmy do Waszej dyspozycji.

Artykuł Jak założyć fundację – od A do Z pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.

Ochrona majątku rodzinnego

Fundacja rodzinna umożliwia skonsolidowanie i ochronę majątku rodzinnego. To atrakcyjne rozwiązanie dla przedsiębiorstw rodzinnych, które chcą zachować kontrolę nad swoją firmą i zapewnić długoterminowe bezpieczeństwo finansowe dla rodziny.

Sukcesja i przekazanie majątku za pomocą fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna może ułatwić proces sukcesji i przekazania majątku z pokolenia na pokolenie. Może to pomóc w uniknięciu konfliktów rodzinnych związanych z dziedziczeniem oraz zapewnić kontrolę nad majątkiem i jego odpowiednie zarządzanie. Co ciekawe, może też zabezpieczać majątek przed rozdysponowywaniem go przez prawowitych spadkobierców.

Uczestnictwo w obrocie gospodarczym

Przy stosunkowo niskim funduszu założycielskim (100 000 zł), fundacja rodzinna może uczestniczyć w obrocie gospodarczym poprzez:

• prowadzenie działalności gospodarczej
• bycie wspólnikiem w innych spółkach
• wynajmowanie i dzierżawienie nieruchomości i majątku nieruchomego
• inwestowanie w papiery wartościowe
• udzielanie pożyczek spółkom (w których jest wspólnikiem) i beneficjentom.

Ulgi podatkowe w fundacji rodzinnej

Do założenia fundacji rodzinnej zachęca korzystne opodatkowanie, podobne do estońskiego CIT. W wielkim skrócie, obowiązek zapłaty podatku CIT powstaje dopiero gdy beneficjentom są wypłacane środki. Stawka podatku CIT wynosi 15% i zależy od wysokości środków wypłaconych. Beneficjenci mogą skorzystać z pełnego zwolnienia w PIT bądź zapłacą PIT według stawki 15%.

Ponadto fundacja rodzinna zwolniona jest z podatku od:

• przychodów z zysków kapitałowych
• spadków i darowizn

Działalność charytatywna i odpowiedzialność społeczna

Fundacja rodzinna stanowi doskonałe narzędzie do realizacji celów charytatywnych zgodnie z przyjętymi wartościami. Można ją wykorzystać do wspierania organizacji non-profit, projektów społecznych czy inicjatyw mających na celu poprawę warunków życia lokalnej społeczności. Jest to również sposób na budowanie pozytywnego dziedzictwa rodzinnego.

Prywatność i dyskrecja

Fundacja rodzinna może zapewnić większą prywatność i dyskrecję w zarządzaniu majątkiem. W przeciwieństwie do innych struktur prawnych, fundacje rodzinne często umożliwiają zachowanie anonimowości w kontekście posiadania i zarządzania majątkiem, co może być ważne dla niektórych rodzin.

Ochrona przed wierzycielami

Taka forma działalności pozwoli uchronić majątek przed wierzycielami. Kapitał, który fundator wniósł do fundacji rodzinnej nie podlega windykacji. Dłużnik może więc zabezpieczyć w fundacji swoje dobra, bo nie wejdą one w skład masy upadłościowej.

Warto jednak pamiętać, że zakładanie fundacji rodzinnej wymaga starannego planowania i profesjonalnego doradztwa prawno-podatkowego, aby zapewnić zgodność z przepisami prawnymi oraz dostosowanie struktury fundacji do konkretnych potrzeb i celów rodziny. W Chandon Waller & Partners przeprowadzimy osoby zainteresowane przez cały proces zakładania fundacji rodzinnej.

Zachęcamy do lektury innych artykułów na naszym BLOGU oraz obserwowania mediów społecznych Chandon Waller:

Facebook

Instagram

LinkedIn

Youtube

Artykuł Fundacja rodzinna – 7 korzyści pochodzi z serwisu Chandon Waller & Partners.